{"id":13322,"date":"2017-03-13T21:10:50","date_gmt":"2017-03-13T18:10:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.oguztansel.org\/?p=13322"},"modified":"2017-06-18T23:07:56","modified_gmt":"2017-06-18T20:07:56","slug":"talat-s-halman-tanselde-oz-ve-ozgunluk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/talat-s-halman-tanselde-oz-ve-ozgunluk\/","title":{"rendered":"Tal\u00e2t S. HALMAN, TANSEL\u2019DE \u00d6Z VE \u00d6ZG\u00dcNL\u00dcK"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrk yaz\u0131n\u0131n\u0131n kendini ba\u015fka dillerde g\u00f6stermesi, ony\u0131llard\u0131r zihin\u00adleri ve \u00e7eneleri yorar durur. Son y\u0131llarda artan \u00e7abalara ra\u011fmen, yaz\u0131l\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc edebiyat\u0131m\u0131z, eski eserleriyle de, yeni yarat\u0131lar\u0131yla da, yurtd\u0131\u015f\u0131nda hakk\u0131 olan ilgiyi g\u00f6remiyor. Bu, belki de, kimi \u00e7evirilerin bozuk, yetersiz, yavan olmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden\u2026 Ne var ki, m\u00fckemmel \u00e7evrilmi\u015f olan eserler bile, yabanc\u0131 ele\u015ftirmenlerden ve okurlardan genellikle ra\u011fbet g\u00f6rm\u00fcyor. Hele \u0130ngilizceye \u00e7evrilenler, Fransa\u2019daki, Almanya\u2019daki, \u0130skandinav \u00fclkelerindeki, Rusya\u2019daki sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n gerisinde.<\/p>\n<p>Anglo-Amerikan d\u00fcnyas\u0131nda bu sorunumuzun baz\u0131 k\u00f6kl\u00fc nedenleri var: Biri, T\u00fcrklerin uygarl\u0131k geli\u015ftirmemi\u015f, \u00f6zg\u00fcn k\u00fclt\u00fcr ve edebiyat yaratmam\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fclmesi\u2026 \u0130kincisi, modern edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131 bir a\u00e7maz: Yarat\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n bir kesimi, o kadar yerel ve ulusal ki \u00e7evrildiklerinde tuhaf ve k\u00f6t\u00fc anlamda egzotik g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. Bat\u0131 do\u011frultusunda ve \u00e7eviriye yatk\u0131n olanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, taklit damgas\u0131 yemeye, k\u00f6t\u00fc kopya olarak k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeye mahk\u00fbm oluyor.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e ile \u0130ngilizce aras\u0131ndaki temel uyu\u015fmazl\u0131klar da \u00f6nemli: K\u00fclt\u00fcr iklimindeki ve de\u011fer sistemlerindeki de\u011fi\u015fiklikler; dil morfolojisindeki, c\u00fcmle yap\u0131s\u0131ndaki, ritimlerdeki farklar; T\u00fcrk\u00e7enin yumu\u015fak ahengi yan\u0131nda \u0130ngilizce\u2019de seslerin kesik kesik (stakato) olu\u015fu\u2026<\/p>\n<p>\u00c7eviri sanat\u0131n\u0131n demir leblebileri -ba\u015fka bir deyimle ba\u015f belalar\u0131- \u201c\u00e7evrilemez\u201d t\u00fcrlerdir. E\u015fyan\u0131n tabiat\u0131, kendilerine \u00f6zg\u00fc nitelikleri y\u00fcz\u00fcnden \u00e7eviriye kar\u015f\u0131 direnen belliba\u015fl\u0131 \u00fc\u00e7 t\u00fcr \u015funlard\u0131r bence:<\/p>\n<ol>\n<li>Halk \u015eiiri<\/li>\n<li>Masal ve Tekerlemeler<\/li>\n<li>Mizah<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bizim halk \u015fiirimiz, \u00f6ylesine yerel T\u00fcrk\u00e7enin \u00f6zellikleriyle yo\u011frulmu\u015f, imgelerini ve seslerini \u00f6ylesine kendi yerinden yurdundan alm\u0131\u015ft\u0131r ki, bunlar\u0131n ba\u015fka dillerde kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 bulam\u0131yoruz \u00e7o\u011fu zaman. Kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 olsa bile kula\u011fa yapay, zorlama, tats\u0131z geliyor. Halk s\u00f6yleyi\u015fimizin, nice ifadelerin, \u00f6zg\u00fcn deyimlerin ko\u015futlar\u0131, benzerleri \u0130ngilizcede ya az ya da yetersiz.<\/p>\n<p>\u201cMal sahibi, m\u00fclk sahibi \/ Hani bunun ilk sahibi \/ Mal da yalan, m\u00fclk de yalan \/ Var biraz da sen oyalan\u201d nas\u0131l \u00e7evrilir bir ba\u015fka dile, yo\u011fun vezniyle, kafiyeleriyle, \u00f6zl\u00fc hikmetiyle, nefis ritmiyle?<\/p>\n<p>Karacao\u011flan\u2019\u0131n deyimlerini, renklerini, k\u0131vrak seslerini nas\u0131l aktar\u0131rs\u0131n\u0131z \u0130ngilizceye?<\/p>\n<p>Yunus Emre\u2019den yap\u0131lm\u0131\u015f bir avu\u00e7 ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7eviri var ama, ben son d\u00f6rt y\u00fczy\u0131l\u0131n halk \u015fiirinden tek bir ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7eviri g\u00f6rmedim. Kendi \u00e7evirdiklerimin de ne denli bi\u00e7imsiz oldu\u011funu ac\u0131 ac\u0131 biliyorum. Y\u0131llard\u0131r diyorum ki halk \u015fiirimiz, belki ba\u015fka baz\u0131 dillere \u00e7evrilebilir ama, \u0130ngilizceye gelince denemek bile abes\u2026 G\u00fcn\u00fcn birinde bir dahi \u00e7\u0131kar da bu olanaks\u0131z i\u015fi ba\u015far\u0131rsa o ba\u015fka: Bir mucize ger\u00e7ekle\u015firse alk\u0131\u015flar\u0131z elbette.<\/p>\n<p>Masal ve tekerlemeler i\u00e7in de ayn\u0131 g\u00f6zlem \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Ger\u00e7i baz\u0131 masallar\u0131m\u0131z (\u00f6zellikle Barbara Walker, Warren S. Walker ve Ahmet Uysal\u2019\u0131n \u00e7evirileri ve uyarlamalar\u0131yla) \u0130ngilizcede \u00e7ok iyi sonu\u00e7lar verdi ama, yine de \u00e7eviriye kar\u015f\u0131 direnen bir t\u00fcr\u2026 Hele teker\u00adlemeler, bir dilden ba\u015fka bir dile ba\u015far\u0131l\u0131 aktar\u0131lam\u0131yor.<\/p>\n<p>Mizah, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015famaz diye k\u00f6kle\u015fmi\u015f bir yarg\u0131 yard\u0131r. \u00d6zellikle k\u00fclt\u00fcr \u00e7er\u00e7evesi de\u011fi\u015fik olan diller aras\u0131nda, kelime oyunlar\u0131yla yo\u011frulmu\u015f olan g\u00fcld\u00fcr\u00fc, mizah ve ta\u015flamalarda \u201c\u00e7evrilmezlik\u201d derdi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Nitekim lirik ve siyasal \u015fiirler, sevgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015fiirleri dilimize enfes aktar\u0131l\u0131yor da, mizah ve hiciv \u015fiirlerinden yap\u0131lm\u0131\u015f ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7evirilerimiz ne kadar az, de\u011fil mi? Aziz Nesin\u2019in hik\u00e2yelerinin \u0130ngiltere\u2019de ve ABD\u2019de ilgi g\u00f6rmemesi, yay\u0131nc\u0131 bulama\u00admas\u0131 da, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6l\u00e7\u00fcde, k\u00fclt\u00fcrlerimizin ba\u011fda\u015fmamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>O\u011fuz Tansel\u2019in \u015fiir konusundaki bir konu\u015fmas\u0131n\u0131n en ba\u015f\u0131nda vur\u00adgulad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikler, \u015fiir sanat\u0131n\u0131n ilke ve \u00fclk\u00fclerini \u00f6zetlerken, \u00e7eviri zorluklar\u0131n\u0131n panoramas\u0131n\u0131 da veriyor sanki:<\/p>\n<p>\u201cA. \u015eiir, ayaklar\u0131n\u0131 toplumun, \u00fclkenin tarihsel ger\u00e7eklerine basmal\u0131; kollar\u0131yla, elleriyle \u00fclkenin da\u011flar\u0131n\u0131, ovalar\u0131n\u0131, toplumsal, eko\u00adnomik co\u011frafyas\u0131n\u0131 kucaklamal\u0131.<\/p>\n<ol>\n<li>Masallar\u0131na, t\u00fcrk\u00fclerine, s\u00f6ylencelerine, halk bilim \u00fcr\u00fcnlerine e\u011filip bunlardan maya almal\u0131.<\/li>\n<li>Duygular\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, toplum ve insan sorunlar\u0131n\u0131, toplumsal ger\u00e7ek\u00e7ilik \u00e7izgisinde, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle yo\u011furmal\u0131.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bunlar\u0131 ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc s\u00f6ylersek: Genel olarak sanat, \u00f6zellikle \u015fiir, yazar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumun tarihine, co\u011frafyas\u0131na, halk bilimi temeline oturtulmal\u0131. San\u0131r\u0131m sanat yap\u0131t\u0131 o zaman kal\u0131c\u0131 olabilir, zamana dayanabilir.\u201d<\/p>\n<p>Tansel\u2019in bu \u00f6zl\u00fc esteti\u011fi, tarih-co\u011frafya, folklor \u00f6\u011feleri ile ger\u00e7ek\u00e7ilik ve uluslararas\u0131 anlay\u0131\u015f \u00fczerinde durarak bir ulusal-evrensel kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 sal\u0131k veriyor. Kendisinin a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti\u011fi gibi, \u201cKimi ele\u015ftirmenlerle baz\u0131 ozanlar bu yazd\u0131klar\u0131m\u0131 payla\u015fmayabilir.\u201d<\/p>\n<p>Bu estetik kavramlar\u0131n\u0131n ve yarat\u0131 stratejilerinin tart\u0131\u015fmas\u0131, y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcregeldi\u011fi gibi, belki hi\u00e7bir vakit sona ermeyecek.<\/p>\n<p>Sanat yap\u0131t\u0131, ancak bu ilkelerle mi kal\u0131c\u0131 olur? O ayr\u0131 bir sorun. Toplumla, tarihle, ekonomik co\u011frafyayla, masal ve t\u00fcrk\u00fclerle insan sorunlar\u0131yla, toplumsal ger\u00e7ek\u00e7ilikle do\u011frudan do\u011fruya ili\u015fkisi olmayan eserler, \u00f6l\u00fcms\u00fcz olabiliyor: En belirgin \u00f6rnek, Shakespeare\u2019nin Soneleri, de\u011fil mi? Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Tansel\u2019in vurgulad\u0131\u011f\u0131 ilkelere ba\u011fl\u0131 kald\u0131klar\u0131 halde saman alevi gibi s\u00f6n\u00fcveren say\u0131s\u0131z \u015fiir ve eser olmam\u0131\u015f m\u0131d\u0131r her dilde, her \u00fclkede?<\/p>\n<p>Benim kayg\u0131m ba\u015fka: Tansel\u2019in belirledi\u011fi estetik sayesinde sanat yap\u0131t\u0131 kal\u0131c\u0131 olabilir ya da olmayabilir, bu bir yana, Tansel\u2019den ak\u00adtard\u0131\u011f\u0131m A-B-C, \u201c\u00e7evrilmezlik\u201d haritas\u0131n\u0131 da g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor gibi. \u015eiir (ya da genel olarak yaz\u0131n) yerel ve ulusal \u00f6\u011fe ve imgelerle yo\u011fruldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, kendini \u00e7eviri bak\u0131m\u0131ndan k\u0131s\u0131tl\u0131yor, k\u00f6stekliyor.<br \/>\nA ve B, \u00f6ylesine \u201cmahalli renkler\u201de b\u00fcr\u00fcyor ki C, \u00e7o\u011fu zaman, eseri evrenselli\u011fe y\u00f6neltemiyor art\u0131k. Bir bak\u0131ma, Ya\u015far Kem\u00e2l\u2019in g\u00f6rkemli\u00a0 yap\u0131tlar\u0131n\u0131n Anglo-Amerikan \u00e2leminde tam\u0131 tam\u0131na de\u011ferlendirilememi\u015f olmas\u0131n\u0131n temelinde i\u015fte bu yerel nitelik yatmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>O\u011fuz Tansel\u2019in \u0130ngilizceye ve ba\u015fka dillere yeterince \u00e7evrilmemi\u015f\u00a0 olmas\u0131 da ayn\u0131 sorunla sarma\u015f dola\u015f. \u00c7\u00fcnk\u00fc Tansel, \u015fiirlerinde, masallar\u0131nda, \u00e7ocuk yaz\u0131n\u0131nda ve mizah\u0131nda T\u00fcrk dilinin \u00f6z de\u011ferleriyle, halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc y\u00f6nleriyle bizim s\u00f6ylence d\u00fcnyam\u0131zla \u00f6yle i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 ki, \u00e7evirmenlerin eli kolu ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 \u00f6zellikleri, ayn\u0131 tadlar\u0131 ba\u015fka dillerde bulmak kolay de\u011fil, hatta belki olanaks\u0131z.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cSar\u0131k\u0131z Yolu\u201d<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 <strong>\u201cToplu \u015eiirler\u201d<\/strong>deki o g\u00fczelim \u00fcr\u00fcnleri ele al\u0131n. \u00c7evirmenler i\u00e7in, \u201cSavrulmay\u0131 Bekleyen Harman\u201dd\u0131r onlar. Ama nice \u00e7evirmenler bu i\u015fe kalk\u0131\u015fman\u0131n bir savurganl\u0131k olaca\u011f\u0131n\u0131; \u00fcr\u00fcnlerin ba\u015fka bir dile savrulurken, bozulaca\u011f\u0131n\u0131 seziyorlar. \u201c\u00c7ar\u015f\u0131\u201dy\u0131, \u201cMavu Bo\u011faz\u201d, \u201cYol\u201du, \u201cKeler G\u00f6z\u201d\u00fc h\u0131rpalamadan \u00e7evirmek ne m\u00fcmk\u00fcn?<\/p>\n<p>Usta bir \u00e7evirmen \u201cMasal Ustas\u0131 Tansel\u201din \u00e7o\u011fu masallar\u0131n\u0131 ba\u015fka bir dile p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l, \u015f\u0131r\u0131l \u015f\u0131r\u0131l aktarabilir, san\u0131r\u0131m. Ama, bir masal ba\u015fyap\u0131t\u0131 olan (T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019nun \u00c7ocuk Yaz\u0131n\u0131 \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc Kazanan) \u201c<strong>Al<\/strong><strong>\u2019<\/strong><strong>l\u0131 ile F\u0131rf\u0131r\u0131<\/strong>\u201d, kimin eliyle \u00e7evrilirse \u00e7evrilsin, korkar\u0131m, g\u00fczelli\u011finden ve g\u00fcc\u00fcnden yitirir.<\/p>\n<p>Metin Elo\u011flu ile birlikte haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 <strong>\u201cBekta\u015fi Dedikleri\u201d<\/strong>, manzum mizah\u0131n \u00fcst\u00fcn eserlerinden biridir. Y\u0131llar boyunca, defalarca defalarca okudu\u011fum bu Bekta\u015fi f\u0131kralar\u0131, T\u00fcrk\u00e7emizde Orhan Veli\u2019nin ve Kemal \u00d6zer\u2019in <strong>\u201cNasrettin Hoca F\u0131kralar\u0131\u201d<\/strong> ve Sabahattin Ey\u00fcbo\u011flu\u2019nun <strong>\u201cLa Fontaine\u2019den F\u0131kralar\u201d<\/strong>\u0131 ile omuz omuza, kol kola gezer. Yobazl\u0131\u011f\u0131n kol gezmekte oldu\u011fu bug\u00fcnlerde, ke\u015fke yeniden yay\u0131nlansa da Bekta\u015fi hicvinin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131, koyula\u015fmakta olan karanl\u0131klar\u0131n \u00fcst\u00fcne y\u00f6neltse.<\/p>\n<p>Ne var ki Bekta\u015fi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, T\u00fcrk\u00e7enin \u00f6zellikleriyle ha\u015f\u0131r ne\u015fir olmu\u015f bu n\u00fckteleri, bir ulusun g\u00fcle\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc bir ba\u015fka iklime nas\u0131l g\u00f6t\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? Solmaz m\u0131, somurtmaz m\u0131 o y\u00fcz? Belki bir ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7evirmen ya da uyarman veya aktarman ba\u015far\u0131r bu i\u015fi. Ama, i\u015fin ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7etin oldu\u011fu besbelli. Al\u0131n \u201cBor\u00e7\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 f\u0131kray\u0131. \u00c7evirmek, bakal\u0131m, hangi babayi\u011fidin harc\u0131:<\/p>\n<p>Hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131rlardan biri, namaz \u2013 niyaz sohbetinde,<\/p>\n<p>Bekta\u015fiye sorar, i\u011fneli az\u0131c\u0131k:<\/p>\n<p>\u201cBorcun var m\u0131, erenler?\u201d<\/p>\n<p>\u201cVar ya, k\u00f6\u015fedeki bakkala 10 lirac\u0131k\u2026\u201d<\/p>\n<p>\u201cYok can\u0131m \u00f6ylesi de\u011fil, namaz borcun diyecektim de\u2026\u201d<\/p>\n<p>Bizimkinin i\u011fnesi \u00e7uvald\u0131zdan beter:<\/p>\n<p>\u201cHa bak, onu Tanr\u0131 sorabilir ancak;<\/p>\n<p>Senin soraca\u011f\u0131n bakkal \u00e7akkal borcudur\u201d der,<\/p>\n<p>(Tansel, Elo\u011flu\u00a0 2008)<\/p>\n<p>Ve dilimizin en can al\u0131c\u0131 hiciv \u015fiirlerinden biri olan \u201cAyd\u0131n O\u011flu Ayd\u0131n\u201d ba\u015fka bir dilde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir mi?<\/p>\n<p>Koyun bak\u0131\u015fla \u00e7atal dilli<\/p>\n<p>S\u00f6zde ayd\u0131n o\u011flu ayd\u0131n<\/p>\n<p>Kep\u00e7e kep\u00e7e kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ortal\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>Sade suya tirit d\u00fc\u015f\u00fcnceleri<\/p>\n<p>Kazan\u0131 yalan dolan kaynar<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u00fcz\u00fc gece eder ku\u015f beyni<\/p>\n<p>\u0130sterse \u00f6k\u00fcz alt\u0131na buza\u011f\u0131 kor<\/p>\n<p>Fil do\u011furtur kar\u0131ncaya<\/p>\n<p>Ayd\u0131n o\u011flu ayd\u0131n<\/p>\n<p>Karga O\u011flu Karga\u00a0 (Tansel, 1962, 1986 ve 2013)<\/p>\n<p>Belki hem T\u00fcrk\u00e7enin, hem \u0130ngilizcenin \u00fcstad\u0131 olan yarat\u0131c\u0131 bir \u00e7evirmen, \u201cAyd\u0131n O\u011flu Ayd\u0131n\u201d\u0131 \u2013 yeniden yazar gibi \u2013 uyarlayabilir\u2026 Bekta\u015fi f\u0131kralar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131 da cuk oturtan bir uyarlama ustas\u0131 \u00e7\u0131kabilir; ama Tansel\u2019in burcu burcu Anadolu ve T\u00fcrk\u00e7e kokan lirik \u015fiirlerini \u0130ngilizce s\u00f6ylemek, a\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 engellerle dolu.<\/p>\n<p>San\u0131r\u0131m bu zorluklar y\u00fcz\u00fcnden, \u015fimdiye kadar Tansel \u0130ngilizceye de, ba\u015fka dillere de pek az \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>Benim bildi\u011fim ilk \u00e7eviriyi y\u0131llarca \u00f6nce \u0130lyas Halil yapm\u0131\u015ft\u0131: \u201cMayku\u201d \u015fiiriydi bu. Yaln\u0131z T\u00fcrkiye\u2019de yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n<p>K\u0131z\u0131 Prof. Dr. Ays\u0131t Tansel\u2019in alt\u0131 \u00e7evirisi de, <strong>\u201cSar\u0131k\u0131z Yolu: Toplu \u015eiirler\u201d<\/strong>in sonundaki ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcmde yer al\u0131yor: \u201cMutluluk Pe\u015finde\u201d, \u201cSalk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct\u201d, \u201cMayku\u201d, \u201cSelam\u201d, \u201cMavu Bo\u011faz\u201d ve \u201c\u00c7a\u011fr\u0131\u201dn\u0131n \u0130ngilizceleri.<\/p>\n<p>Ays\u0131t Tansel\u2019in \u2013 J.D. McClatchy, Nil\u00fcfer Mizano\u011flu Reddy ve J. Ian Richards\u2019\u0131n yard\u0131mlar\u0131yla \u2013 yapt\u0131\u011f\u0131 iki \u00e7eviri (\u201cTutsa\u011f\u0131n T\u00fcrk\u00fcs\u00fc\u201d ile \u201cSalk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct\u201d), Pennsylvania\u2019daki Wilkes \u00dcniversitesinin M\u00fczik B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 Dr. Bruce Reiprich taraf\u0131ndan bestelenerek, 1994\u2019te Soprano Eileen Hanisch taraf\u0131ndan, DaPonte Yayl\u0131 Sazlar D\u00f6rtl\u00fcs\u00fc e\u015fli\u011finde, bir konserde sunuldu ve \u00e7eviriler konser program\u0131nda \u00e7\u0131kt\u0131. 1990\u2019da, yine Dr. Reiprich, Tansel\u2019den \u00e7evirileri g\u00fcfte olarak kullanan bestelerini gerek Pennsylvania\u2019da, gerek Kuzey Dakota\u2019da sunmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Benim \u201cKnot\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla \u00e7evirdi\u011fim \u201cD\u00fc\u011f\u00fcm\u201d \u015fiiri de, 1982\u2019de ABD\u2019de yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m \u201cContemporary Turkish Literature\u201d (\u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk Yaz\u0131n\u0131) adl\u0131 antolojinin 412\u2019inci sayfas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Tansel\u2019in, ba\u015fka y\u00fczlerce \u015fiirimizin, masallar\u0131m\u0131z\u0131n, mizah\u0131m\u0131z\u0131n en yayg\u0131n dillere bu kadar az \u00e7evrilmi\u015f ve \u00e7evrilmekte olmas\u0131, i\u00e7imde ukde, y\u00fcre\u011fimde burukluktur. Tansel\u2019in hakk\u0131, T\u00fcrkiye\u2019mizde de yete\u00adrince tan\u0131nmad\u0131, tan\u0131nm\u0131yor. Umar\u0131m, elinizdeki kitap, bu haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 giderir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk edebiyat\u0131, d\u00fcnya sahnesinde hala bir \u00fcvey evlat\u2026 Bunun nedenlerinin \u00e7o\u011fu, nice \u00fclkelerde tarihimize ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcze beslenen kin ile uygarl\u0131k ve duyarl\u0131k farklar\u0131 ile dil ba\u011fda\u015fmazl\u0131klar\u0131 ile ili\u015fkili\u2026 Kimisi, O\u011fuz Tansel\u2019in \u015fiir esteti\u011fi konusunda yazd\u0131klar\u0131ndan kaynaklan\u0131yor: \u00d6z de\u011ferlerin, \u00f6zelliklerin, \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn diren\u00e7li \u00e7evrilmezli\u011fi.<\/p>\n<p>Yaz\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n de\u011ferine ve g\u00fcc\u00fcne g\u00fcven duyarak, \u00e7eviri sanat\u0131n\u0131n ge\u00adlece\u011fine iyimserlik besleyebiliriz. T\u00fcrk yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn bir\u00e7ok k\u00f6\u015felerinde karanl\u0131kta kalmaktan er ge\u00e7 kurtulacakt\u0131r. \u015eiire ve \u00e7eviriye bel ba\u011flayabiliriz.<\/p>\n<p>Frans\u0131z \u015fairi Robert Desnos\u2019nun dramatik ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde bir benzeti bulabiliriz belki:<\/p>\n<p>Bir Frans\u0131z, Nazilere Desnos\u2019yu ihbar etmi\u015f \u201cTehlikeli adamd\u0131r: Ter\u00f6rist ve Kom\u00fcnisttir!\u201d Naziler, \u00fcnl\u00fc \u015fairi \u00f6nce Buchenwald\u2019a, sonra Auschwitz\u2019e g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fler. Almanya teslim oldu\u011funda, Josef Stuna adl\u0131 gen\u00e7 bir \u00c7ekoslovakyal\u0131 t\u0131p \u00f6\u011frencisi, toplama kamp\u0131na, hasta tutsak\u00adlara bakmak \u00fczere g\u00f6nderilmi\u015f. Tutsaklar\u0131n listesini g\u00f6zden ge\u00e7irirken, Desnos ad\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u201cBu\u201d demi\u015f kendi kendine: \u201cSava\u015ftan \u00f6nce \u015fiirlerinin \u00c7ek\u00e7e \u00e7evirilerini okudu\u011fum \u015fair olmas\u0131n?\u201d Y\u00fczlerce tutsak aras\u0131nda, gidip Desnos\u2019yu bulmu\u015f, sormu\u015f: \u201c\u015eair Robert Desnos\u2019yu tan\u0131yor musun?\u201d Nerden nereye? \u015eair, \u015fa\u015fakalm\u0131\u015f; sevin\u00e7le demi\u015f ki: \u201c\u015eair Robert Desnos benim!\u201d<\/p>\n<p>T\u00fcrk yaz\u0131n\u0131 erge\u00e7 tan\u0131nacak, bilinecek s\u00fcregelen d\u0131\u015f karanl\u0131ktan kurtulacak.<\/p>\n<p>Kaynak\u00e7a:<\/p>\n<p>Halman, Talat S.\u00a0 (1996) \u201cTansel\u2019de \u00d6z ve \u00d6zg\u00fcnl\u00fck,\u201d <strong>\u00dc\u00e7 Kanatl\u0131 Masal Ku\u015fu O\u011fuz Tansel,<\/strong>\u00a0 (Haz. Metin Turan) Birinci Bas\u0131m, Ankara: \u00dcr\u00fcn Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n<p>Tansel, O\u011fuz, Elo\u011flu, Metin (2008) \u201cBor\u00e7,\u201d <strong>Bekta\u015fi Dedikleri, <\/strong>\u0130stanbul: Evrensel Bas\u0131m Yay\u0131n.<\/p>\n<p>Tansel, O\u011fuz (1962) \u201cAyd\u0131n O\u011flu Ayd\u0131n,\u201d <strong>G\u00f6z\u00fcn\u00fc Sevdi\u011fim, <\/strong>Ankara: Dost yay\u0131nlar\u0131.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk yaz\u0131n\u0131n\u0131n kendini ba\u015fka dillerde g\u00f6stermesi, ony\u0131llard\u0131r zihin\u00adleri ve \u00e7eneleri yorar durur. Son y\u0131llarda artan \u00e7abalara ra\u011fmen, yaz\u0131l\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc edebiyat\u0131m\u0131z, eski eserleriyle de, yeni yarat\u0131lar\u0131yla da, yurtd\u0131\u015f\u0131nda hakk\u0131 olan ilgiyi g\u00f6remiyor. Bu, belki de, kimi \u00e7evirilerin bozuk, yetersiz, yavan olmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden\u2026 Ne var ki, m\u00fckemmel \u00e7evrilmi\u015f olan eserler bile, yabanc\u0131 ele\u015ftirmenlerden ve okurlardan genellikle [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[64],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13322"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13322"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13445,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13322\/revisions\/13445"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}