{"id":13324,"date":"2017-03-15T21:13:58","date_gmt":"2017-03-15T18:13:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.oguztansel.org\/?p=13324"},"modified":"2018-08-19T00:24:05","modified_gmt":"2018-08-18T21:24:05","slug":"eray-canberk-oguz-tansel-siiri-icin-bir-yorum-denemesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/eray-canberk-oguz-tansel-siiri-icin-bir-yorum-denemesi\/","title":{"rendered":"Eray CANBERK, O\u011eUZ TANSEL \u015e\u0130\u0130R\u0130 \u0130\u00c7\u0130N B\u0130R YORUM DENEMES\u0130"},"content":{"rendered":"<p>O\u011fuz Tansel\u2019in \u015fiiri yenilik\u00e7i \u015fiirimizin i\u00e7inde ayr\u0131ks\u0131 bir yer tutar.\u00a0 <em>Sar\u0131k\u0131z Yolu <\/em>(1985) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan toplu \u015fiirleri ba\u015ftan sona okundu\u011funda bu ayr\u0131ks\u0131l\u0131k hemen kendini belli eder. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc s\u00f6ylersek, Tansel\u2019in \u015fiiri \u201cde\u011fi\u015fik\u201d bir \u015fiirdir.1930\u2019lar\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru yay\u0131mlanan ilk \u015fiirlerinde bu \u00f6zellik hemen ay\u0131rt edilebilir. Bu a\u00e7\u0131dan, 1940\u2019larda etkin olan \u201cGarip\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve \u201ctoplumcu ger\u00e7ek\u00e7iler\u201d diye an\u0131lan \u015fairler toplulu\u011funun d\u0131\u015f\u0131nda kalan birka\u00e7 \u015fairden biridir. \u015e\u00f6yle de denebilir: Tansel,\u00a0 buna kar\u015f\u0131l\u0131k\u00a0 toplumcu ger\u00e7ek\u00e7idir; toplumsalc\u0131 d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc nedeniyle yergi ve\u00a0 alays\u0131lama\u00a0 \u201cGarip\u201d\u00a0 \u015fiirindekinden farkl\u0131d\u0131r.\u00a0\u00a0\u00a0 Nitekim, Metin Elo\u011flu ile birlikte \u015fiirle\u015ftirdikleri Bekta\u015fi f\u0131kralar\u0131 (<em>Bekta\u015fi Dedikleri<\/em>) Tansel\u2019in nas\u0131l bir yergi ve alays\u0131lama anlay\u0131\u015f\u0131ndan yana oldu\u011funu \u00f6rnekler gibidir.<\/p>\n<p>Tansel\u2019in \u015fiirinde ba\u015f\u0131ndan beri\u00a0 do\u011fa egemendir ve k\u0131rsal kesim insan\u0131n\u0131n do\u011faya bak\u0131\u015f\u0131, deyim yerindeyse do\u011fay\u0131 alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131 s\u00f6z konusudur. Bunun da kayna\u011f\u0131 Tansel\u2019in do\u011fayla do\u011frudan ili\u015fkisindendir, \u201ck\u00f6y \u00e7ocu\u011fu\u201d olmas\u0131ndad\u0131r. Tanp\u0131nar\u2019dan \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131nan bir deyimle \u201cdo\u011fa tiryakili\u011fi\u201d diyebilece\u011fimiz bu\u00a0 \u00f6zellik sonraki \u015fiirlerinde neredeyse felsef\u00ee bir nitelik kazan\u0131r ve ana izlek olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>Tansel\u2019in \u015fiiri halk \u015fiirimizin \u00e7a\u011fda\u015f halkalar\u0131ndan biri olarak da de\u011ferlendirilebilir. B\u00fct\u00fcn \u015fiir birikimimizin verimlerinden kotar\u0131lan \u00e7a\u011fc\u0131l bir halk \u015fiiri de diyebiliriz Tansel\u2019in \u015fiirine. B\u00fct\u00fcn bunlar\u00a0 Tansel\u2019in \u015fiirini de\u011ferlendirmede yine de yeterli de\u011fildir.<\/p>\n<p>1953\u2019te yay\u0131mlanan ilk kitab\u0131 <em>Savrulmay\u0131 Bekleyen Harman<\/em>\u2019daki \u015fiirlerde do\u011fa ve eme\u011fe sayg\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131ktad\u0131r ama yine de bu \u015fiirlerin temelinde ya da arka d\u00fczleminde kendini duyumsatan bir ba\u015fka y\u00f6nelim sezilir.<\/p>\n<p>S\u00f6z konusu y\u00f6nelim\u00a0 daha sonraki \u015fiirlerde iyice kendini belli eder. <em>Da\u011f\u0131 \u00d6pmeler <\/em>(1999) adl\u0131 kitab\u0131ndaki \u201cAntalya Dolaylar\u0131\u201d, \u201cBilitis\u201d, \u201cK\u0131ndam\u201d, \u201cDiken \u00d6zlemli\u201d b\u00f6l\u00fcmlerindeki \u015fiirlerde halk \u015fairlerimizin g\u00f6z\u00fcyle seyredilen do\u011faya\u00a0 mitologya\u00a0 tutkusu e\u015flik eder. Mitologya ile harmanlanm\u0131\u015f bu \u015fiirlerde yaln\u0131zca do\u011fa betimlemeleri yoktur; do\u011fay\u0131 seven, do\u011fayla\u00a0 bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015famak isteyen, do\u011faya bir insanm\u0131\u015f gibi davranan bireyin do\u011fa anlay\u0131\u015f\u0131, bir do\u011fa\u00a0 felsefesi\u00a0 vard\u0131r.<\/p>\n<p>Daha da derine inildi\u011finde Tansel \u015fiirinin temelinde ya da arka d\u00fczleminde S\u00fcmerlerden, Hititlerden gelen eskil Anadolu uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n izleri oldu\u011fu,\u00a0 Anadolu\u00a0 halklar\u0131n\u0131n birbirine ulanan, \u00f6ncekinin sonrakini etkiledi\u011fi uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn birikimi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00dcstelik kom\u015fu uygarl\u0131klar\u0131n Anadolu uygarl\u0131klar\u0131na etkisiyle ortaya \u00e7\u0131kan geni\u015f bir k\u00fclt\u00fcr co\u011frafyas\u0131 da s\u00f6z konusudur bu \u015fiirlerde. \u201cSavrulmay\u0131 bekleyen bir k\u00fclt\u00fcr harman\u0131\u201d\u00a0 gibi\u2026<\/p>\n<p>Tansel\u2019in \u015fiirinde Latin ve Yunan mitologyas\u0131n\u0131n, s\u00f6ylencelerinin etkilerini de g\u00f6rebiliriz. \u201cDestanc\u0131 baba\u201d\u00a0 Homeros\u2019un, \u00e7oban\u0131l \u015fiirin ustas\u0131 Vergilius\u2019un solu\u011funu da bulabiliriz.<\/p>\n<p>Ne var ki b\u00fct\u00fcn bunlar bir etkilenme ya da \u00f6yk\u00fcnme \u015feklinde yans\u0131maz \u015fiirine. Tansel, az \u00f6nce de\u011findi\u011fimiz gibi, Anadolu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn, \u00f6zellikle Anadolu halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn birikimini kendi s\u00fczgecinden ge\u00e7irerek bir bile\u015fime ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bir halk bilgesinin, bir k\u0131rsal kesim insan\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131ndan kaynaklanan bir sezgiyle kurmu\u015ftur \u015fiirini. Elbette bu \u015fiirin iskeletini Tansel\u2019in\u00a0 ayd\u0131nca bak\u0131\u015f\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr birikimi, toplumsalc\u0131 d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olu\u015fturur.<\/p>\n<p><em>Da\u011f\u0131 \u00d6pmeler<\/em>\u2019deki Antalya izlekli sekiz \u015fiirde Bellerophon, Anphilos, Hektor, Troy gibi eskil Anadolu k\u00fclt\u00fcrlerinin adlar\u0131na rastlar\u0131z. Bu k\u00fclt\u00fcrlerin kal\u0131t\u0131yla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bizim k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyam\u0131zdan\u00a0 adlara da rastlar\u0131z do\u011fal olarak.<\/p>\n<p>Frans\u0131z yazar Pierre Lou\u00ffs\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylencesel\u00a0 Bilitis\u2019le ilgili uzun \u015fiiri yine ayn\u0131 kitapta yer al\u0131r. Bu \u015fiir bile Tansel\u2019in \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir edebiyat ve k\u00fclt\u00fcr birikimini g\u00f6sterdi\u011fi kadar, Yunan mitologyas\u0131 ve eskil Yunan \u015fiiri konusundaki donan\u0131m\u0131n\u0131n da bir kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bence\u00a0 Tansel\u2019in en \u00f6zg\u00fcn yan\u0131 ayn\u0131 kara par\u00e7as\u0131nda boy atan eskil uygarl\u0131klar\u0131n \u015fiiriyle halk \u015fiirimizin bir bile\u015fimini yapm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu \u015fiirde insanc\u0131ll\u0131k, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fcl\u00fck, toplumculuk\u00a0 damarlar\u0131 birle\u015fip bir ana damar olarak kendini belli eder.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca bir\u00e7ok \u015fiirindeki masal tad\u0131n\u0131n yine bir halk edebiyat\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fc olan masallardan, Refik Durba\u015f\u2019\u0131n\u00a0 deyi\u015fiyle bir \u201cMasalc\u0131 Baba\u201d\u00a0 olmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da unutmayal\u0131m.<\/p>\n<p>Kaynak\u00e7a:<\/p>\n<p>Canberk, Eray (2011) \u201cO\u011fuz Tansel \u015eiiri \u0130\u00e7in Bir Yorum Denemesi,\u201d <strong>Zakkum \u00c7i\u00e7e\u011fi Tan Yerinde, <\/strong>Antalya: Suna-\u0130nan K\u0131ra\u00e7 Akdeniz Medeniyetleri Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc.<\/p>\n<p>Tansel, O\u011fuz\u00a0 (2011) <strong>Zakkum \u00c7i\u00e7e\u011fi Tan Yerinde<\/strong>, Antalya: Suna-\u0130nan K\u0131ra\u00e7 Akdeniz Medeniyetleri Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O\u011fuz Tansel\u2019in \u015fiiri yenilik\u00e7i \u015fiirimizin i\u00e7inde ayr\u0131ks\u0131 bir yer tutar.\u00a0 Sar\u0131k\u0131z Yolu (1985) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan toplu \u015fiirleri ba\u015ftan sona okundu\u011funda bu ayr\u0131ks\u0131l\u0131k hemen kendini belli eder. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc s\u00f6ylersek, Tansel\u2019in \u015fiiri \u201cde\u011fi\u015fik\u201d bir \u015fiirdir.1930\u2019lar\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru yay\u0131mlanan ilk \u015fiirlerinde bu \u00f6zellik hemen ay\u0131rt edilebilir. Bu a\u00e7\u0131dan, 1940\u2019larda etkin olan \u201cGarip\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve \u201ctoplumcu ger\u00e7ek\u00e7iler\u201d diye [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13324"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13324"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13553,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13324\/revisions\/13553"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}