{"id":13326,"date":"2018-10-19T21:15:27","date_gmt":"2018-10-19T18:15:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.oguztansel.org\/?p=13326"},"modified":"2018-10-19T23:08:47","modified_gmt":"2018-10-19T20:08:47","slug":"mavisel-yener-baliklari-konusturan-daglari-open-masalci-oguz-tansel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/mavisel-yener-baliklari-konusturan-daglari-open-masalci-oguz-tansel\/","title":{"rendered":"Mavisel YENER, BALIKLARI KONU\u015eTURAN, DA\u011eLARI \u00d6PEN MASALCI: O\u011eUZ TANSEL"},"content":{"rendered":"<p>1987 May\u0131s\u0131, \u0130zmir\u2019de g\u00fcne\u015fli bir g\u00fcn; muayenehanemin kap\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131n\u0131yor. Kap\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131nca, gelen birden ba\u011f\u0131rmaya ba\u015fl\u0131yor: \u201cUmut g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, mavi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, ey di\u015flerim, korkmay\u0131n gayri!\u201d Neler olup bitti\u011fini anlamak i\u00e7in O\u011fuz Tansel okumu\u015f olmak gerek elbet. Tansel, di\u015flerinin tedavisi i\u00e7in uzun s\u00fcre gelip gidiyor, her geli\u015fi bir d\u00fc\u011f\u00fcn\u2026 Hemen arkas\u0131ndan ba\u015fka hasta al\u0131yorum diye, g\u00fcceniyor bana. \u201cOnca yolu sadece di\u015f yapt\u0131rmaya gelmedik herhalde, s\u00f6z\u00fc \u00e7a\u011f\u0131ldatmak yok mu, anlat bakal\u0131m mavi k\u0131z\u2026\u201d Sonralar\u0131, onun gelece\u011fi g\u00fcnler azalt\u0131yorum hastalar\u0131. Biliyorum ki \u201cdemli, mavi \u00e7ay\u201d i\u00e7mezse olmaz, biliyorum ki muayenehanede sigara i\u00e7mesine sesimi \u00e7\u0131kar(a)mad\u0131\u011f\u0131m tek \u201chasta\u201d o; biliyorum ki en mavisinden s\u00f6yle\u015fmek ister. An\u0131lar anlatmakla bitmez, biz yolumuza koyulal\u0131m yava\u015f yava\u015f, \u201cT\u0131ka basa mavi doldurdum i\u00e7ime\u201d diyen ustan\u0131n ya\u015fam\u0131 ve yap\u0131tlar\u0131ndan k\u0131sa bir gezinti olsun bu yaz\u0131\u2026 1915\u2019te Bat\u0131 Toruslar\u2019\u0131n (O\u011fuz Tansel\u2019in \u201cT\u00fcrk\u00e7e\u2019de birden \u00e7ok heceli s\u00f6zc\u00fcklerde arka arkaya \u201co\u201d \u00fcnl\u00fcs\u00fc gelmez. Bu nedenle halk dilinde Toros \u00f6zel ad\u0131 Torus s\u00f6ylenerek T\u00fcrk\u00e7ele\u015fmi\u015f olur\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 vard\u0131r) Meyre k\u00f6y\u00fcnde do\u011fan Tansel, ilkokulu k\u00f6y\u00fcnde, ortaokulu \u0130stanbul Davutpa\u015fa Ortaokulu\u2019nda, liseyi ise Pertevniyal\u2019de okudu. Edebiyat Fak\u00fcltesi\u2019nde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6\u011frenimin ard\u0131ndan (1938), 1969 y\u0131l\u0131na kadar s\u00fcrecek olan \u00f6\u011fretmenlik y\u0131llar\u0131 ba\u015flad\u0131. \u0130lk \u015fiirleri 1937\u2019de \u201cServet-i F\u00fcn\u00fbn\u201d ve \u201cVarl\u0131k\u201d dergilerinde yay\u0131mland\u0131. Pertev Naili Boratav\u2019\u0131n \u00f6\u011frencisi oldu. Masallar derledi. 1942-46 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Amasya\u2019dan derledi\u011fi masallardan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Boratav ve Prof. Eberhart\u2019\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk Masal Katalo\u011fu\u2019nda yer ald\u0131. Derledi\u011fi masallarda, yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirlerde, Metin Elo\u011flu ile birlikte haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 \u201cBekta\u015fi Dedikleri\u201d ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan kitab\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin vars\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. 1977\u2019de T\u00fcrk Dil Kurumu \u00c7ocuk Yaz\u0131n \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc kazand\u0131. Tansel\u2019in yap\u0131tlar\u0131 \u0130ngilizce, Frans\u0131zca, Almanca ile Danimarka ve Kore dillerine \u00e7evrildi. \u015eiirlerinde oldu\u011fu kadar masallar\u0131nda da s\u00f6zc\u00fck ekonomisine ve matemati\u011fe dayal\u0131, titiz dil i\u015f\u00e7ili\u011fi g\u00f6r\u00fclen O\u011fuz Tansel, ard\u0131nda on kitap b\u0131rakarak 1994\u2019te aram\u0131zdan ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Konya\u2019dan yapt\u0131\u011f\u0131 masal derlemeleri halkbilim ve T\u00fcrk masal yaz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok de\u011ferlidir. Halkbilim ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 yap\u0131tlar\u0131na yans\u0131tm\u0131\u015f bir Cumhuriyet ayd\u0131n\u0131 O\u011fuz Tansel. \u00c7ocuklar i\u00e7in derledi\u011fi masallarda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, iyilikleri, g\u00fczellikleri imledi s\u00f6zc\u00fcklerin aynas\u0131ndan. T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin ar\u0131, duru akan \u0131rma\u011f\u0131ndan besledi kendini ve okurunu. T\u00fcrk\u00e7e ona kol kanat gerdi o da T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye\u2026<\/p>\n<p>1940 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc sesi O\u011fuz Tansel\u2019in y\u00fcre\u011fi \u201csevi\u201d doludur, \u201cmavi\u201d doludur, \u00e7ocuklar i\u00e7in yazd\u0131klar\u0131na bu \u201csevi\u201dyi ve \u201cmavi\u201dyi yans\u0131t\u0131r. Masallar\u0131na ba\u015flarken \u2018<em>ilksiz mavi urunda, mavi vaktin birinde<\/em>\u2019 s\u00f6zlerini kullan\u0131r. Mavi al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k anlamlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn de mu\u015ftusu olur Tansel yap\u0131tlar\u0131nda. \u00d6rne\u011fin Mavi Gelin isimli masal\u0131nda; \u201c<em>mavi urunda g\u00fcnler aylar\u0131 koval\u0131yor, \u00fc\u00e7 ak g\u00fcvercin mavi g\u00f6kten s\u00fcz\u00fcl\u00fcp iniyor, mavi o\u011flanla mavi gelin<\/em>\u201d sonunda kavu\u015fuyor. Konu\u015fan Bal\u0131kla Yaln\u0131z K\u0131z masal\u0131 bak\u0131n nas\u0131l ba\u015fl\u0131yor: \u201c<em>\u0130lksiz mavi urunda, masmavili\u011fin ortas\u0131nda, mavi y\u0131llar\u0131n birinde, bir g\u00fcne\u015f \u00fclkesi vard\u0131<\/em>\u201d. Bu masalda s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en \u201cmavi sa\u00e7l\u0131, mavi b\u0131y\u0131kl\u0131, bal\u0131k dili konu\u015fan\u201d adam, Tansel\u2019in kendisinden ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n<p>O\u011fuz Tansel, dilinin mayas\u0131n\u0131 Anadolu\u2019dan al\u0131r. \u00dc\u00e7 Peri K\u0131z\u0131 adl\u0131 masalda bir kilimin nak\u0131\u015flar\u0131na \u00f6ylesine derinlikli anlat\u0131r ki, hayran olursunuz: \u201c<em>Karag\u00fcnd\u00fczl\u00fc, benlikara, \u00e7akmakl\u0131, elib\u00f6\u011fr\u00fcnde, dall\u0131ayak, g\u00f6nl\u00fcorta, parmakl\u0131, kocaoya, ayl\u0131g\u00fclizar, sevi\u00e7engeli, toramanl\u0131, kurtizi ad\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn \u00f6rnekler bu kilimde konu\u015fuyordu.<\/em>\u201d Bug\u00fcn \u201cyo\u011funbak\u0131m\u201da ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z nice s\u00f6zc\u00fck onun yap\u0131tlar\u0131nda sa\u011fl\u0131kla soluk al\u0131p verir. B\u00fct\u00fcn yap\u0131tlar\u0131n\u0131 taramak ve bu alanda derinlikli \u00e7al\u0131\u015fma yapmak gerekir. Dilinin gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131larca b\u00fcy\u00fcte\u00e7 alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gereklili\u011fini s\u00f6yleyerek, onun s\u00fcrekli kulland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerden baz\u0131lar\u0131n\u0131 aktarmakla yetinece\u011fim: <em>Korkalamak, giyit, yontu, sak\u0131rga, us, esenlik, k\u0131ndam, sur, uruk, iye, tez, zeyrek, esenek, tozak, sayr\u0131, eneze, duyarga, sevi, \u0131nlanmak, \u0131rlamak, nen. <\/em>O\u011fuz Tansel, yap\u0131tlar\u0131nda \u00f6zg\u00fcnl\u00fck alanlar\u0131 yaratan bir dil i\u015f\u00e7isidir. S\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6ylemleri T\u00fcrk\u00e7emizde birer elmas gibi parlar.<\/p>\n<p>1997\u2019de T\u00fcrk Dil Kurumu \u00f6d\u00fcl\u00fc alan Al\u2019l\u0131 \u0130le F\u0131rf\u0131r\u0131 100 Temel Eser aras\u0131na, nas\u0131l olmu\u015fsa, al\u0131nm\u0131\u015f! Al\u2019l\u0131 \u0130le F\u0131rf\u0131r\u0131, Elips Kitap taraf\u0131ndan yeniden iki cilt olarak bas\u0131ld\u0131.O\u011fuz Tansel\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 eski \u00f6ns\u00f6z aynen korunmu\u015f. Yeni bas\u0131m\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcn\u00fc ise k\u0131z\u0131 Prof. Dr. Ays\u0131t Tansel yazm\u0131\u015f. Ays\u0131t Tansel diyor ki; \u201cHer ya\u015f\u0131m\u0131zda ana-babam\u0131z\u0131n kitapl\u0131\u011f\u0131ndaki ilgi duydu\u011fumuz her kitab\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131k, s\u0131k\u0131l\u0131ncaya dek okuduk. E\u011fer s\u0131k\u0131l\u0131p kitab\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015fsak, eksiklik bizde de\u011fildi\u2026 Babam\u0131z \u00f6yle s\u00f6ylerdi.\u201d Kitaplar\u0131n Yaz Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan yap\u0131lan bas\u0131mlar\u0131na Al\u2019l\u0131 \u0130le F\u0131rf\u0131r\u0131 alt ba\u015fl\u0131k olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk cildin ad\u0131 \u00c7obanla Bey K\u0131z\u0131, ikinci cildin ad\u0131 Konu\u015fan Bal\u0131kla Yaln\u0131z K\u0131z\u2019d\u0131. O\u011fuz Tansel\u2019in masal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla, kaynaklar\u0131yla ilgili yazd\u0131\u011f\u0131 k\u0131sa yaz\u0131 iki kitab\u0131n da sonunda var. Orijinal kitaptaki Seniye Fenmen desenlerinin yeni bask\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 iyi bir karar, ancak kapak i\u00e7in ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemek zor! Cemil Eren, \u00f6nemli bir ressam, ancak \u00e7ocuk kitab\u0131 resimlemek farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131 da beraberinde getiriyor. Seksenli y\u0131llardaki ve 2009\u2019daki kapaklar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak amac\u0131 ile birlikte veriyoruz. Siz karar verin, hangisi \u00e7ocuk okurlar\u0131n ho\u015funa gidecek, \u00e7ocukta sanatsal duyarl\u0131k olu\u015fturacak t\u00fcrden? Ne dersiniz?<\/p>\n<p>Bal\u0131\u011f\u0131 konu\u015fturan, da\u011flar\u0131 \u00f6pen, u\u011frularla sava\u015fan, dile duyarl\u0131, insana duyarl\u0131, ar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye bel ba\u011flam\u0131\u015f, ara\u015ft\u0131rmac\u0131, yazar, \u015fair O\u011fuz Tansel\u2019i mavilikle an\u0131yorum.<\/p>\n<p><strong>Cumhuriyet Kitap<\/strong> (2009)\u00a0 Say\u0131: 1020 (3 Eyl\u00fcl)\u00a0 s. 24.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1987 May\u0131s\u0131, \u0130zmir\u2019de g\u00fcne\u015fli bir g\u00fcn; muayenehanemin kap\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131n\u0131yor. Kap\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131nca, gelen birden ba\u011f\u0131rmaya ba\u015fl\u0131yor: \u201cUmut g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, mavi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, ey di\u015flerim, korkmay\u0131n gayri!\u201d Neler olup bitti\u011fini anlamak i\u00e7in O\u011fuz Tansel okumu\u015f olmak gerek elbet. Tansel, di\u015flerinin tedavisi i\u00e7in uzun s\u00fcre gelip gidiyor, her geli\u015fi bir d\u00fc\u011f\u00fcn\u2026 Hemen arkas\u0131ndan ba\u015fka hasta al\u0131yorum diye, g\u00fcceniyor bana. \u201cOnca [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[66],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13326"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13326"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13480,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13326\/revisions\/13480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}