{"id":13328,"date":"2017-03-15T21:16:55","date_gmt":"2017-03-15T18:16:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.oguztansel.org\/?p=13328"},"modified":"2020-10-29T18:50:55","modified_gmt":"2020-10-29T15:50:55","slug":"fakir-baykurt-cile-eri-oguz-tansel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/fakir-baykurt-cile-eri-oguz-tansel\/","title":{"rendered":"Fakir BAYKURT, \u00c7\u0130LE ER\u0130 O\u011eUZ TANSEL"},"content":{"rendered":"<p>Onun \u201c<strong>Savrulmay\u0131 Bekleyen Harman<\/strong>\u201d \u015fiir kitab\u0131n\u0131 Derek\u00f6y\u2019de \u00f6\u011fretmenken bulup okumu\u015ftum. O y\u0131llarda e\u015fim de, ben de \u00e7ok hasta\u00adlan\u0131yorduk. Ka\u00e7 kez \u00f6l\u00fcm\u00fcn ucundan d\u00f6nd\u00fck. K\u00f6y Enstit\u00fcs\u00fc \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 oIdu\u011fum i\u00e7in sonuna kadar k\u00f6y \u00f6\u011fretmenli\u011finde hizmet vermeyi can\u0131m\u0131n ortas\u0131na koymu\u015ftum. Zaten yirmi y\u0131l zorunlu hizmetim vard\u0131. Az s\u00fcre mi? Bir \u00f6mr\u00fcn \u00fc\u00e7te biri, koskoca bir blok. Ama devlet 1946\u2019dan, \u201850\u2019den sonra ba\u015fka devlet olup \u00e7\u0131kt\u0131. Anla\u015fmay\u0131 tek yanl\u0131 bozdu; k\u00f6ylerde bizi a\u011fan\u0131n, partici muhtar\u0131n, tafrac\u0131 karakol<br \/>\n\u00e7avu\u015funun \u00f6n\u00fcnde yapayaln\u0131z b\u0131rak\u0131verdi.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn gericilik diye yak\u0131n\u0131yorlar; y\u0131llar \u00f6nce var g\u00fcc\u00fcyle biz k\u00f6y \u00f6\u011fretmenlerinin \u00fcst\u00fcne y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc. Devlet ta\u015flar\u0131 ba\u011flam\u0131\u015f, itleri salm\u0131\u015fa benziyordu. Daha o zaman i\u00e7inden alabildi\u011fine ele ge\u00e7irilmi\u015fti. Cumhuriyetin k\u00f6ylerdeki e\u011fitimcileri olarak \u00e7aba harcayan bizleri buradan al\u0131p da\u011flar\u0131n, illerin, b\u00f6lgelerin, ard\u0131na s\u00fcr\u00fcyordu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k sald\u0131ranlar\u0131m\u0131za arka \u00e7\u0131k\u0131yordu. Sar\u0131lm\u0131\u015f, ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f, eli kolu ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131k. Kolu ba\u011fl\u0131 da \u00e7ama \u00e7\u0131k\u0131lmaz. Gidip bir y\u00fcksek \u00f6\u011frenim g\u00f6rmek, halk kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7lerin \u00f6n\u00fcne biraz daha g\u00fc\u00e7lenip, \u00f6rg\u00fctlenip dikilmek gerekiyordu.<\/p>\n<p>Gidebilece\u011fimiz y\u00fcksek okul sadece E\u011fitim Enstit\u00fcleriydi. Kendi\u00adme g\u00f6re bir plan yapt\u0131m. Resim b\u00f6l\u00fcm\u00fc s\u0131navlar\u0131n\u0131 kazanamad\u0131m. Ankara\u2019daki Edebiyat b\u00f6l\u00fcm\u00fcne girer iki y\u0131l okursam ba\u015fkentin de ne mene ba\u015fkent oldu\u011funu i\u00e7inden anlar\u0131m dedim.<\/p>\n<p>Mahmut Makal o zaman Demirci\u2019de \u00f6\u011fretmen. Haberle\u015fiyoruz. Derek\u00f6y\u2019e gelip gitmi\u015fti. S\u0131navlara birlikte girecektik. K\u00f6ye hizmet k\u00f6y\u00fcn d\u0131\u015f\u0131ndan da verilebilirdi. Burdur, Konya \u00fcst\u00fcnden, kamyondan in trene bin, trenden otob\u00fcse; o y\u0131llar\u0131n yollar\u0131nda tozlar\u0131n i\u00e7inde sav\u00adrularak Aksaray\u2019a varacak, Mahmutla bulu\u015fup Demirci\u2019ye, oradan da Ankara\u2019ya ge\u00e7ecektik.<\/p>\n<p>Konya\u2019da bir g\u00fcn kal\u0131p O\u011fuz Tansel\u2019i arad\u0131m. Ortaokulda m\u0131, lisede mi \u00f6\u011fretmen oldu\u011funu biliyorum. K\u00f6y okullar\u0131ndan sonra \u015fehir okullar\u0131 da tatile girmek \u00fczereydi. Kime sordumsa bana, \u201cSenin O\u2019nun\u00adla ne i\u015fin var?\u201d diye sordu. \u201cYahu tan\u0131\u015faca\u011f\u0131m, \u015fiir kitab\u0131n\u0131 okudum, \u00f6nemli bir \u015fair!\u201d desem de inanm\u0131yorlar, y\u00fcz\u00fcme ku\u015fkuyla bak\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>Onu ancak evinde bulabilece\u011fimi s\u00f6ylediler sonunda. Evi de \u00d6\u011fretmenevleri Mahallesi\u2019nde, yeni yap\u0131lm\u0131\u015f. Yava\u015f y\u00fcr\u00fcyen koopera\u00adtiften bir pay. Kap\u0131y\u0131 O\u011fuz Tansel\u2019in e\u015fi a\u00e7t\u0131. Kendimi tan\u0131tt\u0131m, Burdur\u2019un bir k\u00f6y\u00fcnde \u00f6\u011fretmen oldu\u011fumu s\u00f6yledim. Aaa; O\u011fuz gibi e\u015fi de \u00f6\u011fretmendi; ama O\u011fuz ne yaz\u0131k ki evde yoktu, k\u00f6y\u00fcne gitmi\u015ft. Kimbilir ne zaman gelirdi. \u201cK\u00f6y\u00fc nere?\u201d diye sordu\u011fumu an\u0131ms\u0131yorum. Yak\u0131nsa hemen gidece\u011fim. \u201cBozk\u0131r\u2019\u0131n Meyre k\u00f6y\u00fc, d\u00fczg\u00fcn yol yok. Bir kamyona rastlasan en az bir g\u00fcnl\u00fck yol. Hem siz Burdur\u2019un hangi k\u00f6y\u00fcnde \u00f6\u011fretmensiniz? Orda Doktor Enver Barlas\u2019\u0131 tan\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Onun e\u015fi benim karde\u015fimdir\u2026\u201d Haydiii; O\u011fuz Tansel yok ama evi var. Bir \u00e7ay\u0131n\u0131 i\u00e7tim. \u00c7ocuklar k\u00fc\u00e7\u00fck daha. Y\u0131l \u201853.<\/p>\n<p>Tan\u0131\u015fman\u0131n de\u011fil, tan\u0131\u015famay\u0131\u015f\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc b\u00f6yle uzun, ni\u00e7in anlat\u0131yorum; \u00e7ok etkilenmi\u015ftim kitab\u0131ndan. Folklor yan\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc, bilin\u00e7 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda durulmu\u015f, yepyeni s\u00f6yleyi\u015flerin ustal\u0131\u011f\u0131nda, bilenmi\u015f \u00e7elik bir \u015fairdi O; ama bilir miyim nerelerden geliyor; nerelere sard\u0131 yolu? Sadece bir sezgiydi benimki. O\u011fuz Tansel \u015fiiri ciddiye alan \u015fairlerin has\u0131ndand\u0131r. Ancak \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra olabildi tan\u0131\u015fmam\u0131z.<\/p>\n<p>Gazi E\u011fitim bitince Sivas\u2019ta, Hafik\u2019te \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Askerlik yapmaya Konya\u2019ya geldim. \u0130lk i\u015fim tabii, hemen otob\u00fcsten inince, bavulumu Sel\u00e7uk Oteli\u2019ne at\u0131p, k\u0131tama teslim olmadan O\u011fuz Tansel\u2019i arad\u0131m. Bu kez buldum. Sanki on y\u0131ld\u0131r, yirmi y\u0131ld\u0131r tan\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00dcst\u00fcnden f\u0131rt\u0131nalar e\u015fmi\u015f, seller ge\u00e7mi\u015f, ama hi\u00e7 mi hi\u00e7 zarar g\u00f6rmemi\u015f bir dostlu\u011fu s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr gibi ba\u015flay\u0131verdik.<\/p>\n<p>O\u011fuz Tansel\u2019in, hani halk aras\u0131nda derler ya, kocaman, mangal gibi kocaman bir y\u00fcre\u011fi vard\u0131. Is\u0131t\u0131rd\u0131 insan\u0131. Kab\u0131na s\u0131\u011fmayan bir ki\u015filik. Ama ta\u015fra ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde hem de o zaman\u0131n Konya\u2019s\u0131nda \u00e7ok \u00e7ektiriyorlard\u0131. Ad\u0131m ad\u0131m izlenmesi, rahat konu\u015fmas\u0131n\u0131n,\u00a0 gezmesinin Orta\u00e7a\u011f kafas\u0131yla engellenmesi bir yana, \u00e7ar\u015f\u0131dan kand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u00e7\u0131raklar\u0131 ard\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp \u201cDefol git burdan kom\u00fcniiiiiiist!\u201d diye ba\u011f\u0131rt\u0131yorlard\u0131. Kimi zaman \u015eehir\u00a0 Kul\u00fcb\u00fc\u2019nde y\u00fcksek b\u00fcrokratlarla bezik oynamaya s\u0131\u011f\u0131nmak zorunda kal\u0131yordu.<\/p>\n<p>Eski Halkevi kitapl\u0131k olmu\u015ftu g\u00fcya. Orda bir \u015fiir gecesini an\u0131msar\u0131m. Bir yar\u0131\u015fma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, derece alanlara \u00f6d\u00fcller verilecek. Ankara\u2019dan Sunullah Ar\u0131soy\u2019la Arif Nihat Asya gelmi\u015f. \u015eair dedi\u011fin biraz abart\u0131c\u0131 olmaz m\u0131; Sunullah birinci gelen k\u0131z\u0131n \u015fiirini biraz fazla \u00f6vd\u00fc, \u015fimdiye kadar b\u00f6yle \u015fiir yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Sen misin? B\u00fcy\u00fck \u00fcstat Arif Nihat Asya hemen aya\u011fa kalkt\u0131: \u201cBu s\u00f6z T\u00fcrk \u015fairlerine hakarettir, solculuk takti\u011fidir!\u201d Yanda\u015flar\u0131 aya\u011fa f\u0131rlad\u0131, ba\u011f\u0131r\u0131yorlar: \u201cMoskova\u2019ya! Moskova\u2019ya!\u201d Yedek subay giysilerimizle iki arkada\u015f,<br \/>\nhem de O\u011fuz, Terzi Mehmet Usta; Sunullah\u2019\u0131 al\u0131p O\u011fuz\u2019un evine g\u00f6t\u00fcrd\u00fck, \u0130ki g\u00fcn sonra da komutanl\u0131k\u00e7a sorguya \u00e7ekildik, ne i\u015fimiz var Konya kom\u00fcnistlerinin aras\u0131nda?<\/p>\n<p>27 y\u0131ll\u0131k CHP diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc denirdi. Naz\u0131m Hikmet cezaevine at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, Sabahattin Ali Trakya\u2019da \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. K\u00f6t\u00fcden de k\u00f6t\u00fcyd\u00fc ger\u00e7ekten; ama eteri gitti beteri geldi. Yurt y\u00f6netimini CHP\u2019den kap\u0131p alan DP ayd\u0131nlar\u0131 daha k\u00f6t\u00fc bunalt\u0131yordu. Ezip s\u0131k\u0131p cibresini \u00e7\u0131kar\u0131yordu. \u0130stanbul, Ankara gibi b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde zor olan durum, Konya gibi, Sivas gibi ta\u015fra \u015fehirlerinde, hele daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir avu\u00e7luk yerlerde bin kez zordu. \u0130nsan\u0131n \u00e7evresi seyrelir. Bas\u0131m yay\u0131m olanaklar\u0131 yoktur. Yazd\u0131\u011f\u0131n bas\u0131lmaz; bas\u0131lan okunmaz, okutulmaz, kurur gidersin. \u00c7ok \u00e7ok, bozk\u0131r\u0131n sar\u0131 bu\u011fday\u0131 gibi \u00f6z\u00fcn\u00fc i\u00e7ine kitler, \u00f6yle k\u00fc\u00e7\u00fck, t\u0131k\u0131z kal\u0131rs\u0131n. Gene de demeli ki, o buzlarda, ayazlarda O\u011fuz Tansel kabu\u011funu \u00e7atlat\u0131p ye\u015fermeyi ba\u015farabildi.<\/p>\n<p>\u201c<strong>Savrulmay\u0131 Bekleyen Harman<\/strong>\u201d\u0131n ard\u0131ndan \u201c<strong>G\u00f6z\u00fcn\u00fc Sevdi\u011fim<\/strong>\u201d \u015fiir kitab\u0131, ard\u0131ndan \u015fiir gibi bir dille yeniden yazd\u0131\u011f\u0131 masallar geldi; bunlar birbirini izledi. Masallar\u0131n \u00e7o\u011funu kendi, o g\u00fcne kadar derlen\u00admemi\u015f yerlerden derlemi\u015fti. Boratav Hoca\u2019n\u0131n \u00f6\u011frencisiydi. Biliyordu o i\u015fi, O\u011fuz Tansel\u2019in masal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bilmem ki t\u00fcm\u00fcyle bas\u0131ld\u0131, g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131 m\u0131? \u201c<strong>\u00dc\u00e7 K\u0131zlar\u201d<\/strong>,<strong> \u201cAlt\u0131 Karde\u015fler\u201d<\/strong>,<strong> \u201cYedi Devler\u201d<\/strong>,<strong> \u201cAl\u2019l\u0131 ile F\u0131rf\u0131r\u0131\u201d<\/strong>,<strong> \u201cMavi Gelin\u201d<\/strong>\u2026 Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc T\u00fcrk Dil Kurumu \u00f6d\u00fcl\u00fc ald\u0131. O\u011fuz\u2019un Metin Elo\u011flu ile birlikte Bekta\u015fi g\u00fcl\u00fctlerini \u015fiirle\u015ftirmesi vard\u0131r. Her biri birer Rodin yontusu olan bu yap\u0131tlar\u0131n yeterince ay\u0131rd\u0131na var\u0131ld\u0131 m\u0131?<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de temel altyap\u0131 gibi sanat\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcncenin iklimi ve ortam\u0131 da bozuktur. Yaz\u0131n sanat\u0131n\u0131n d\u00fczeni ise daha bozuktur. Egemen g\u00fc\u00e7lerin devleti Orta\u00e7a\u011f kafas\u0131yla seni ezerken, b\u00fcy\u00fck merkezlerdeki yazarlar, \u015fairler toplulu\u011fu da sadece birbirine pas verir, ta\u015fradaki arkada\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6rmez. K\u0131saca, T\u00fcrkiye b\u00f6ylesine \u00e7al\u0131\u015fkan \u00e7o\u00e7uklar\u0131n\u0131 kuca\u011f\u0131na al\u0131p, ba\u011fr\u0131na bas\u0131p hoplataca\u011f\u0131 yerde, elinden geldi\u011fince ezer. Danimarka\u2019n\u0131n Hans Christian Andersen\u2019i de bir \u015fairdi ba\u015flang\u0131\u00e7ta. B\u00fcy\u00fck \u015fairler \u00e7eviri yapar, oyun yazar, masal yazar; bu gelenektir. Dil bu yap\u0131tlarda, t\u0131pk\u0131 \u015fiirdeki gibi daha bir g\u00fczel \u00e7i\u00e7eklenir. Ama bizde \u00e7i\u00e7eklere basmak nerdeyse t\u00f6redir. Bizde bu kapitalist bozuntusu ko\u015fullarda insan ancak bu kadar geli\u015febilir. En geli\u015feni hapislerde \u00e7\u00fcr\u00fcr, mahkeme kap\u0131lar\u0131nda s\u00fcr\u00fcn\u00fcr, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. S\u0131f\u0131ra s\u0131f\u0131r, elde var s\u0131f\u0131r gibidir sonu\u00e7.<\/p>\n<p>Bu kadar karamsar olmal\u0131 m\u0131? Ku\u015fkusuz hay\u0131r. Ama ger\u00e7ek budur. Gene de bu ger\u00e7ek i\u00e7inde, \u015fairlerinden daha \u00e7ok, karanl\u0131klar i\u00e7inde b\u0131rak\u0131lan, ezilen halk sahip \u00e7\u0131kar \u015fairine. Ama sahip \u00e7\u0131kma, Sivas yang\u0131n\u0131ndaki gibi i\u015f i\u015ften ge\u00e7ip gittikten sonra olur, \u00e7o\u011fu zaman.<\/p>\n<p>O\u011fuz\u2019un \u00e7abalar\u0131n\u0131 anlat\u0131rken, \u00f6\u011frencilerini de saymak gerekir. Hani iyili\u011fi, yani hizmeti at denize bal\u0131k bilmezse halik bilir derler ya, at denize, halk bilir derim ben de. O\u011fuz\u2019un her ko\u015fulda sevdi\u011fi halk\u0131m\u0131zca da sevilen \u00f6\u011frencileri\u2026 San\u0131r\u0131m erken gelmi\u015flerdendi biraz, d\u00fcnyaya. Bir Kazda\u011f\u0131 gezimizi an\u0131msar\u0131m birlikte; as\u0131l o \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ortam\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131 karaya \u00e7alan katmer g\u00fclleri gibi yediveren a\u00e7\u0131l\u0131yordu. Da\u011flarda, s\u00f6ylenceler ortam\u0131nda bamba\u015fka bir insan oluyor\u00addu. O\u011fuz\u2019un yitimini T\u00fcrkiye sessiz, yank\u0131s\u0131z ge\u00e7i\u015ftirdi. Biz bu cins ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n de\u011ferini san\u0131r\u0131m \u00e7ok sonra anlayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>Baykurt, Fakir (1996)\u00a0 \u201c\u00c7ile Eri O\u011fuz Tansel,\u201d <strong>\u00dc\u00e7 Kanatl\u0131 Masal Ku\u015fu: O\u011fuz Tansel<\/strong>, (Derleyen: Metin Turan) Birinci Bas\u0131m, Ankara: \u00dcr\u00fcn Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Onun \u201cSavrulmay\u0131 Bekleyen Harman\u201d \u015fiir kitab\u0131n\u0131 Derek\u00f6y\u2019de \u00f6\u011fretmenken bulup okumu\u015ftum. O y\u0131llarda e\u015fim de, ben de \u00e7ok hasta\u00adlan\u0131yorduk. Ka\u00e7 kez \u00f6l\u00fcm\u00fcn ucundan d\u00f6nd\u00fck. K\u00f6y Enstit\u00fcs\u00fc \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 oIdu\u011fum i\u00e7in sonuna kadar k\u00f6y \u00f6\u011fretmenli\u011finde hizmet vermeyi can\u0131m\u0131n ortas\u0131na koymu\u015ftum. Zaten yirmi y\u0131l zorunlu hizmetim vard\u0131. Az s\u00fcre mi? Bir \u00f6mr\u00fcn \u00fc\u00e7te biri, koskoca bir blok. Ama devlet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[67],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13328"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13328"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13992,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13328\/revisions\/13992"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oguztansel.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}