Oğuz Tansel’in Yaşamı

Oğuz Tansel 1915’te doğdu, 30 Ekim 1994 tarihinde bu dünyayı bize bırakıp gitti. İstanbul’da Davutpaşa Ortaokulunu ve Pertevniyal Lisesi’ni bitirdi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde okurken başladığı öğretmenliği 1969’da sağlık nedeni ile emekliye ayrılıncaya dek sürdürdü. Mardin, Akhisar, Eskişehir(Çifteler Köy Enstitüsü), Amasya, Konya ortaokul ve liselerinde öğretmen ve yönetici olarak çalıştı.

Ölçülü uyaklı ilk şiirleri 1937’de Servetifünun’da ve Varlık dergisinde, ilk yazıları Halk Bilgisi Haberleri’nde yayınlandı 1940’dan sonra serbest şiire geçtiği görüldü. Toplumsal gerçekçi çizgide sevgi, kardeşlik, özgürlük, barış, eşitlik temalarını işlediği şiirlerinde yalın bir söyleyişe ulaştı. 1940 kuşağının toplumcu gerçekçi şairleri arasında yer alan Oğuz Tansel’in lirik ve özgün bir şiiri vardır. Şairliği, halk kültürü araştırmacılığı ve öğretmenliği kişiliğinde birbirinden ayrılmaz ögeler olarak yer alan Oğuz Tansel Varlık, Yelken, Aydınlık, Yeditepe, Kaynak, Dost, Güney, Türk Sanatı, Kıyı, Türk Dili dergilerinde yayımladığı şiir ve yazılarıyla tanındı.

Edebiyata şiirle başlayan Oğuz Tansel, ilk şiirlerini Servetifünun/Uyanış ve Varlık’ ta yayımladı(1937). Bu tarihten sonra 1940 kuşağı şairleri arasında yer aldı. 1940 kuşağının lirik ve kendine özgü sesi Oğuz Tansel’i, Adnan Binyazar  “Üç Kanatlı Masal Kuşu”na benzeterek, “Benzemezlikleriyle öne çıkmıştır, benzerlikleriyle değil. Halk bilgisiyle çağdaşlığı özümseyerek kendi bilgeliğini  yaratmıştır,”der.

Kemal Özer: “Sanatsal ve siyasal kuşatmalar altındaki 1940 kuşağının ortak söyleyişler ve ortak içerikler taşıyan ozanları arasında, Oğuz Tansel şiirinin söz konusu genel görünümün dışına en çok çıkanlardan biri olduğunu görüyoruz,”der.

Eray Canberk ise Tansel’in şiiri için şunları söylemiştir: “…Bu şiirler eskil bir dünyanın yeni sesi gibi geliyor bana. Şiirlerde yalnız doğa yok; doğayı seven ama doğayla didişerek barış içinde yaşamak isteyen, doğaya insanmış gibi davranan biri var. . . Tansel’in en özgün yanı, aynı kara parçasında boy atan eskil uygarlıkların şiiriyle, halk şiirimizin bir bileşimini yapmış olmasıdır. Bu şiirde insancıllık, barışçılık, özgürlükçülük, toplumculuk damarları sonunda bir ana damar olarak birleşir.”

Tansel’in, şairliğinin yanı sıra yürüttüğü masal derlemeciliği O’na 1977 yılında Türk Dil Kurumu’nun Çocuk Yazını ödülünü kazandırdı. Türk Dil Kurumu Çocuk Yazını Ödülü ilk kez Oğuz Tansel’e verildi. Şiirlerinin yanı sıra 1942-1948 yılları arasında derlediği Amasya masallarını kendine özgü bir dille yeniden kaleme aldı. Derlediği bu masallarla, Profesör Pertev Naili Boratav ve Wolfram Eberhard’ın hazırladığı Typen Türkischer Volksmärchen adlı Türk Masal Tipleri kataloğuna, kırkın üzerinde masalla, en büyük katkıyı yapan araştırmacı oldu; ulusal kültürümüze de önemli bir katkıda bulundu. Şairliğinden gelen özen ve ustalıkla, masal dilini kendine özgü akıcı bir hale getirdi.  Sözcük ekonomisine ve matematiğe dayalı, titiz dil işçiliği şiirlerinde olduğu kadar masallarında da görülür. Şiirleri masallarından beslendi, masallarını şiir gibi yoğurdu.

Şiirleri, ABD’li besteci Profesor Dr. Bruce Reiprich tarafından bestelendi. Bestelenen şiirleri seslendirilerek – T.C. Kültür Bakanlığı destekçiliğinde, YESA yapımı olarak – “Salkım Söğüt” adlı yoğunçalarda  yayınlandı  1992’de Edebiyatçılar Derneği onur üyeliğine seçildi. Ölümünün birinci yıldönümünde dostları, anısına, Üç Kanatlı Masal Kuşu: Oğuz Tansel  (Derleyen: Metin Turan, Ankara: Ürün Yayınları, 1995) başlıklı kitabı çıkardılar.

Ailesinin Orta Doğu Teknik Üniversitesi Türk Dili bölümüne armağan ettiği kitaplığıyla, Oğuz Tansel-Kalbiye Tansel Kitaplığı  açıldı.

Edebiyatçılar Derneği onur üyesi, Türkiye Yazarlar Sendikası üyesi idi.

Ölümünden sonra ailesi ile birlikte, Ankara Aydınlığı Girişimi, Folklor Edebiyat Dergisi ve Troya Folklor Derneği’nin oluşturduğu, Oğuz Tansel Şiir, Halkbilim  ve Çocuk Yazını Ödülleri  her yıl, sıralı olarak  veriliyor.
 

Burhaniye (Balikesir) Belediyesi Oğuz Tansel adına yanda fotoğrafı görünen çamlığı yaptırmıştır. (Fotograf icin Tiklayiniz)
 
Ankara Çankaya Belediyesi Çiğdem Mahallesi semt kitaplığına, Çiğdem Mahallesi’ nin istegi üzerine, “Çiğdemim Derneği Oğuz Tansel Kütüphanesi” adini vermistir. (Fotograf icin Tiklayiniz)
 

Ankara Çankaya Belediyesi, Beysukent Mahallesi parkına “Şair Oğuz Tansel Parkı” adını vermistir. (Fotograf için Tıklayınız)

ÖDÜLLERİ:

1977 Türk Dil Kurumu Çocuk Yazını Ödülü

 

KİTAPLARI

Şiir:

Tansel, Oğuz (1953) SavrulmayıBekleyen Harman, İstanbul: YeniMatbaa  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (1962) GözünüSevdiğim, Ankara: DostYayınları  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (1986) SarıkızYolu, Ankara: YazYayınları  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, OğuzveEloğlu, Metin (1970) BektaşiDedikleri (desenler: Abidin Dino) İstanbul: İşBankasıKültürYayınları  (Kapakiçintıklayın); (1977) İstanbul: Sander Yayınları  (Kapakiçintıklayın); (1983) İstanbul:  MiyatroYayınları  (Kapakiçintıklayın); (1995) İstanbul: Adam Yayınları  (Kapakiçintıklayın); (2004, 2008) İstanbul: EvrenselBasımYayın  (2004 Kapakiçintıklayın2008 Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (1999, 2006, 2013) DağıÖpmeler (ölümündensonrayayınahazırlayan: A. Tansel) İstanbul: YapıKrediYayınları  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (2005, 2013) MutlulukPeşinde (SeçmeŞiirler), İstanbul: EvrenselBasımYayın  (2005 Kapakiçintıklayın2013 Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (2011) ZakkumÇiçeği Tan Yerinde (İngilizce-Türkçe Antalya DolaylarıSiirleri), Antalya: Suna-İnanKıraçAkdenizMedeniyetleriAraştırmaEnstitüsü  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (2012) MasalDünyası-World of Tales  (İngilizce-TürkçeŞiirler), Ankara: ElipsKitap  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (2017) Gökdeniz-Das Meer am Himmel(Almanca-TürkçeŞiirler / AusgewahlteGedichte), Wassenberg, Almanya: SchulbuchverlagAnadolu (Kapakiçintıklayın).

 

Masal:

Tansel, Oğuz (1959) AltıKardeşler, Ankara: DostYayınları  (Kapakiçintıklayın);(2003) Ankara: MEB Yayınları  (Kapakiçintıklayın); (2011) İstanbul: YapıKrediYayınları  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz  (1960) YediDevler, İstanbul: KutulmuşMatbaasıYayınevi  (Kapakiçintıklayın);(2003) Ankara: MEB Yayınları  (Kapakiçintıklayın); (2011) İstanbul: YapıKrediYayınları  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (1963) ÜçKızlar, Ankara: DernekYayınları  (Kapakiçintıklayın); (2003) Ankara: MEB Yayınları  (Kapakiçintıklayın); ( 2011) İstanbul: YapıKrediYayınları  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (1966) MaviGelin, Ankara: YazYayınları  (Kapakiçintıklayın); (2003) Ankara: MEB Yayınları  (Kapakiçintıklayın); (2011) İstanbul: YapıKrediYayınları  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (1976) Al’lıileFırfırı, 2 Cilt, (1977 TürkDilKurumuödülüaldı),  İstanbul: Yazyayınları  (Kapakiçintıklayın);(2009, 2012, 2016) Ankara: ElipsKitap  (Cilt 1 Kapakiçintıklayın – Cilt 2 Kapakiçintıklayın – TekCilt 2016 Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz, A. Özyalçınervediğerleri  (1979) Bir de Varmışİki de Varmış, İstanbul: BoyutYayın, (2006) İstanbul: BoyutYayın  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz  (1985) Çobanla Bey KızıAnkara: YazYayınları  (Kapakiçintıklayın),

Tansel, Oğuz (1985) Konuşan Balıkla Yalnız Kız  Ankara: YazYayınları  (Kapakiçintıklayın).

 

HAKKINDA ÇIKAN KİTAPLAR:

 MetinTuran (Derleyen) (1995) Üç Kanatlı Masal Kuşu: OğuzTansel, Ankara: ÜrünYayınları  (Kapakiçintıklayın).

MetinEloğlu (2012) Canım Oğuzcuğum – OğuzTansel’eMektuplar, İstanbul: YapıKrediYayınları (Kapakiçintıklayın).

 

KAYNAK:

Altınkaynak, Hikmet (2008)TürkEdebiyatındaYazarlarveŞairlerSözlüğü, İstanbul:DoğanKitap, GenişletilmişİkinciBaskı, ss. 669-670.

TDK odul belgesi

Tarihte BugünEdebiyatcilar Dernegi Belgesi